Κυρίες και κύριοι,

Διοικητική Μεταρρύθμιση
Θα ήθελα να σταθώ αρχικά πολύ λίγο στη διοικητική μεταρρύθμιση.
Ο Πρόεδρος μας αναφέρθηκε σε κοντόφθαλμες λογικές κάποιων που ήθελαν να ακυρώσουν των Καποδίστρια στην περιοχή τους. Ωστόσο ας αναφερθούμε και σε λογικές κάποιων που επένδυσαν στον Καποδίστρια 2 θέτοντας μόνοι τους τα γεωγραφικά όρια των «δουκάτων» τους για να στηρίξουν τις επιδιώξεις τους. Οι τοπικές κοινωνίες ανησυχούν… Δεν το βλέπουν κάποιοι; Και οι τοπικές κοινωνίες δεν «στηλώνουν τα πόδια» τους επειδή κάποιοι «κοντόφθαλμα» αντιδρούν, αλλά γιατί δεν θέλουν να περάσουν σε μία αβέβαια κατάσταση χωρίς σχέδιο, χωρίς πόρους, και κυρίως να το προχωρήσουν χωρίς να τους ρωτήσουν. Και αυτό το επέτεινε η πρόταση του ΙΤΑ (διότι για πρόταση επρόκειτο και όχι για μελέτη με 2 σελίδες για κάθε νομό χωρίς τεκμηρίωση!) που ήταν επιεικώς απαράδεκτη και δεν τιμούσε κανέναν μας. Δεν δέχονται οι τοπικές μας κοινωνίες χωρίς να αναλυθούν τα δεδομένα, χωρίς να τους παρουσιαστεί ένα σχέδιο να τολμήσουν και είναι λογικό. Η ανασφάλεια είναι πολύ μεγάλη και επιτάθηκε με τους χειρισμούς μέσω δημοσιευμάτων. Το θέμα δεν είναι μόνο οικονομικό με τη λογική που κάποιοι προσπάθησαν να επιβάλουν: «πόσα θέλετε για να συμφωνήσετε;» αλλά βαθύτατα πολιτικό με το τι κράτος θέλουμε, πώς θα το σχεδιάσουμε και με τι ανθρώπινους πόρους και αυτό διέπνεε την απόφαση που λάβαμε στην Κυλλήνη. Κατέθεσα αναλυτικά τόσο στην ΤΕΔΚ Κοζάνης όσο και στα δύο προηγούμενα μας συνέδρια τις απόψεις μου γραπτώς στο Προεδρείο. Επειδή δεν θέλω να κουράσω θα επαναλάβω μόνο ότι στην Κυλλήνη κατέθεσα «σχεδιάζουμε με δεδομένα Καποδίστρια α’, μιλάμε για Καποδίστρια β’ και στην ουσία αυξάνουμε άγαρμπα την αβεβαιότητα του συστήματος ιδιαίτερα στους μικρούς, θα μου επιτρέψετε να πω, «υπό απορρόφηση», ΟΤΑ.» Ένα χρόνο μετά το μόνο που καταφέραμε είναι να στρέψουμε όλη μας την ενέργεια στο να πείσει ο ένας τον άλλον για ένα σχέδιο που δεν υπήρξε ποτέ και να αφεθούν οι Δήμοι μας χωρίς πυξίδα ιδιαίτερα για το ΕΣΠΑ. Ας μαθαίνουμε τουλάχιστον όλοι μας από τα λάθη μας...

ΕΣΠΑ - Πιστοποίηση ΟΤΑ
Επί της πρότασης του Δ.Σ. της ΚΕΔΚΕ θα σταθώ ιδιαίτερα στο ευρύτερο θέμα του ΕΣΠΑ επειδή στον κύκλο των αναπτυξιακών προγραμμάτων θα σταθούμε στα επιμέρους προγράμματα όπου και θα τοποθετηθούμε πιο εξειδικευμένα.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Η ανάπτυξη δεν μπορεί να οδηγείται από αυτούς που είναι πιστοποιημένοι ή από αυτούς που έχουν την απαραίτητη πρόσβαση στις πιστοποιημένες δομές [κάνουμε φυσικά την παραδοχή ότι όλοι λειτουργούν καλοπροαίρετα και ότι τα έργα δεν μοιράζονται κατά το δοκούν]. Η ανάπτυξη πρέπει να οδηγείται από τις διαμορφωμένες, διαπιστωμένες ανάγκες ανά Περιφέρεια. Αφού έχουμε μία λειτουργούσα διαμορφωμένη δομή από τη διαχείριση του 3ου ΚΠΣ ας την ενισχύσουμε ή ας την βελτιώσουμε εάν κρίνουμε ότι δεν λειτουργεί όπως θα θέλαμε. Ας μην αυξάνουμε συνεχώς τα επίπεδα ελέγχου και την εμπλοκή της δυναμικής των ΟΤΑ και των δομών τους σε χρονοβόρες πιστοποιήσεις χωρίς νόημα.
Χρειαζόμαστε ουσία ως αυτοδιοίκηση και επιτρέψτε μου να μιλήσω με τα δεδομένα της περιοχής μου και όχι με τα δεδομένα των μεγαλουπόλεων.
Γιατί δεν ενισχύουμε πολύ απλά τις ΤΥΔΚ; Γιατί δεν προχωράμε στα οριζόντια μοντέλα υποστήριξης; Δεν γνωρίζουμε μήπως; Πληθώρα κατατιθεμένων προτάσεων υπάρχει. Δεν συνεχίζω περισσότερο την ανάλυση για οικονομία του χρόνου αλλά εάν θέλετε είμαι στη διάθεσή σας. Απλά θα σας πω ότι το Μάιο του 2007, όχι του 2008, κατέθεσα ως όφειλα στην ΤΕΔΚ πρόταση οριζόντιας πιστοποίησης όλων των ΟΤΑ η οποία και βελτιωμένη θα παρουσιαστεί και από τον Πρόεδρο της ΤΕΔΚ Κοζάνης. Ακόμη όμως και αυτήν την πρόταση με την περίφημη απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών του Ιανουαρίου του 2008 περί πιστοποίησης την ακυρώνουμε ως προσπάθεια.
Αντιληφθήκαμε ότι καταργείτε ο ουσιαστικός ρόλος των οργάνων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης; Ποιος εγκρίνει δημοπρατήσεις έργων, συμβάσεις, κλπ; Εάν δεν έχουν ιδία άποψη τα ίδια όργανα του δημοκρατικού προγραμματισμού ποιοι θα έχουν; Δηλαδή δεχόμαστε να αποδυναμώνετε η φέρουσα ικανότητα παραγωγής έργων των ΟΤΑ μας; Συνάφελφοι είναι και αυτές πολιτικές ισχυροποίησης των Δήμων μας και όχι μόνο οι γεωγραφικές και πληθυσμιακές συναθροίσεις τους.

Προτείνω να ενσωματωθούν στο ψήφισμα του παρόντος συνεδρίου:
1. η κατάργηση της υποχρεωτικότητας πιστοποίησης των ΟΤΑ τουλάχιστον. Ας παραμείνει εάν θέλουν για τις δομές των ΟΤΑ και για τις λοιπές δομές που δεν είναι ΝΠΔΔ. Διότι με αυτόν τον τρόπο στο επόμενο συνέδριο θα υπάρξει αναφορά σε ποσοστά που δίνονται στους ενδιάμεσους οι οποίοι όντας πιστοποιημένοι υλοποιούν έργα και θα μιλάμε και για καθυστερήσεις και για σπατάλη του ΕΣΠΑ.
2. η άμεση ενίσχυση των ΤΥΔΚ και πιθανώς η διοικητική αναδιάρθρωσή τους (ανήκουν στις Περιφέρειες και όχι στους ΟΤΑ παρόλο που εξυπηρετούν τους ΟΤΑ). Για κάποιους εδώ μέσα δεν γίνεται αντιληπτή η λειτουργία και η σημασία των ΤΥΔΚ για την Περιφέρεια. Είναι φυσικό διότι έχουμε διαφορετικές ταχύτητες στους ΟΤΑ μας. Είμαι σίγουρος όμως ότι όλοι θέλουμε να βελτιωθούν τα πράγματα και η ΚΕΔΚΕ πρέπει να συνεχίζει να εργάζεται προς αυτήν την κατεύθυνση.
Αγαπητό Δ.Σ. της ΚΕΔΚΕ παρακαλώ για να μην αναγκαστεί να ξαναμιλήσει ο Πρόεδρος μας ευγενικά για …«παντογνώστες» των υπουργείων που προκαλούν «ισχυρά εμφράγματα» με τις παλινωδίες τους… όταν αντιλαμβανόμαστε ότι κάτι είναι λάθος ας το καταργούμε ή ας το βελτιώνουμε και όχι να έχουμε αντιπαραθέσεις διότι δεν έχουμε την πολυτέλεια να εμπλεκόμαστε στις διαδικασίες τους αλλά θέλουμε ουσία. Έχουμε πολύ δουλειά εάν θέλουμε να είμαστε ήσυχοι με τη συνείδησή μας και να καταστήσουμε την αυτοδιοίκηση πυλώνα ευημερίας των πολιτών μας. Και σε αυτό το εγχείρημα δεν υπάρχουν μονόδρομοι…

Δημήτρης Μαυροματίδης
Μέλος Δ.Σ. ΤΕΔΚ Κοζάνης
Ηλεκτρολόγος Μηχανικός

κλικ για πλήρη ανάγνωση...

Η ΚΕΔΚΕ έχει ανακοινώσει την έναρξη εκπόνησης διαδικασία για τη διαμόρφωση του Συστήματος Επιβεβαίωσης της Διαχειριστικής Επάρκειας των δυνητικών Δικαιούχων των Έργων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που θα διεκδικήσουν πόρους από τα συγχρηματοδοτούμενα Επιχειρησιακά Προγράμματα του Ε.Σ.Π.Α. και γι’ αυτό ζητά να συμπληρωθεί το Τεχνικό Δελτίο Καταγραφής στοιχείων που αφορούν την Τεχνική και Οικονομική Υπηρεσία των Ο.Τ.Α. του Νομού. Μάλιστα θα ενεργοποιήσει και την προβλεπόμενη από το νόμο συγκρότησης Ομάδων Υποστήριξης στις Τ.Ε.Δ.Κ.

Θυμίζω ότι το Μάιο του 2007 καταθέσαμε πρόταση για την οριζόντια πιστοποίηση των ΟΤΑ «Προετοιμασία για τη συμμετοχή των ΟΤΑ Ν. Κοζάνης στην 4η Προγραμματική Περίοδο». Το θέμα συζητήθηκε σε συνεδρίαση του περασμένου Ιουλίου όπου λάβαμε και απόφαση. Πρέπει να εξετάσουμε εάν η ΚΕΔΚΕ με την ΕΕΤΑΑ προχωρεί στα εγχειρίδια διαδικασιών για όλους τους ΟΤΑ της χώρας και στη δημιουργία ομάδας υποστήριξης. Εάν ισχύει τότε θα πρέπει να αποφύγουμε διπλές ενέργειες από το ανάλογο έργο της ΤΕΔΚ (διαδημοτικό Θησέας). Προτείνω το παραπάνω να εξεταστεί από μέρους μας. Δηλαδή να δούμε εμείς ως ΤΕΔΚ το τι σχεδιάζεται γιατί οι «καποδιστριακοί» ΟΤΑ μας ανησυχούν. Επίσης με την 4670/ΕΥΣ 551/1-2-08 Εγκύκλιο του ΥΠΟΙΚΟ προβλέπεται: «Ειδικότερα σε ότι αφορά στην κατηγορία φορέων που ενδιαφέρονται για επιβεβαίωση τύπου Α, θα πρέπει να υπάρχει συγκροτημένη Τεχνική Υπηρεσία, η οποία θα πρέπει να διαθέτει σχετική αρμοδιότητα επίβλεψης – παρακολούθησης δημόσιων έργων / τεχνικών μελετών και διενέργειας αντίστοιχων διαγωνισμών. Η υπηρεσία αυτή θα πρέπει να είναι στελεχωμένη κατ’ ελάχιστο με τρεις υπαλλήλους ΠΕ ή ΤΕ (μονίμους ή αορίστου χρόνου) εκ των οποίων οι δύο υποχρεωτικά διπλωματούχοι μηχανικοί Πολυτεχνείου ή Πολυτεχνικής Σχολής ή μηχανικοί πτυχιούχοι ΤΕΙ.» Πρακτικά σημαίνει ότι όποιος Δήμος δεν έχει Τεχνική υπηρεσία δεν μπορεί να πιστοποιηθεί για επιβεβαίωση τύπου Α δηλαδή για έργα με τεχνικό αντικείμενο (δημόσια έργα υποδομής). Είναι θέμα προς διερεύνηση…. Αντιλαμβάνεστε ότι εδώ υπάρχει ζήτημα πολύ σημαντικό εάν αποκλειστούν από την αρχή με αυτόν τον «εύσχημο» τρόπο οι καποδιστριακοί ΟΤΑ.

Ακόμη και για την περίπτωση επιβεβαίωσης τύπου Β (προμήθειες και υπηρεσίες) θα πρέπει να υπάρχει αντίστοιχη οργανική μονάδα (για τη διενέργεια διαγωνισμών και ανάθεση / παρακολούθηση συμβάσεων) αποτελούμενη κατ’ ελάχιστο από τρεις υπαλλήλους (μονίμους ή αορίστου χρόνου) εκ των οποίων ένας υποχρεωτικά ΠΕ

Συνάδελφοι πρακτικά μιλάμε για διαφαινόμενο πρόβλημα στους Καποδιστριακούς ΟΤΑ και προφανώς το εγκεκριμένο έργο από το Θησέα (εισήγηση σχετική το Μάιο του 07) ίσως να πρέπει να επανεξετασθεί.

Προτείνω ότι πρέπει να έρθει ως τακτικό θέμα με θέμα ενέργειες που πρέπει να κάνουμε ως ΤΕΔΚ. Το σίγουρο είναι ότι τις θέσεις και τις ανησυχίες μας του Συνεδρίου των ΤΕΔΚ Δυτικής Μακεδονίας της 1.11.07 για το ΕΣΠΑ δεν τις έλαβε κανείς υπόψη του.

κλικ για πλήρη ανάγνωση...

Την Δευτέρα 7 Απριλίου 08 στο Δ.Σ. της ΤΕΔΚ Κοζάνης έγινε ενημέρωση μεταξύ άλλων για το επικείμενο συνέδριο της ΚΕΔΚΕ αναφορικά με τον "Καποδίστρια 2" και τις κινήσεις της ΤΕΔΚ

Κατατέθηκαν από μέρους μου οι παρακάτω προτάσεις [κλικ για αναλυτικά] στα πρακτικά. Συμφωνήθηκε να συζητηθούν αναλυτικά σε επόμενη συνεδρίαση. Η πρόταση 1 ήταν κοινή ανησυχία και του Προέδρου κ. Ζαμανίδη.

Πρόταση 1. Πιστοποίηση των ΟΤΑ για το ΕΣΠΑ. Επαναπροσδιορισμός δράσης ΤΕΔΚ.. 2

Πρόταση 2. Η συμμετοχή της ΤΕΔΚ στην ΕΠΤΑΚ (πολιτισμός).

Πρόταση 3. Αναπτυξιακό Συνέδριο για τη μεταλιγνιτική περίοδο. 3

Πρόταση 4. Συντονισμός για τη μέτρηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων και απρόσκοπτη πρόσβαση πολιτών στην πληροφορία (ΚΕΠΕ).

κλικ για πλήρη ανάγνωση...

Κυρίες και κύριοι,

Διάβασα με ιδιαίτερη προσοχή την εισήγηση που μας δώσατε ως ΚΕΔΚΕ και στην οποία εξειδικεύετε τις προτάσεις σας για τη διοικητική μεταρρύθμιση.
Για να μην επαναλαμβάνομαι σημειώνω ότι στο κείμενο σας η επιδιωκόμενη αναφερόμενη «σύμβαση Διαδημοτικής Συνεργασίας των ΟΤΑ ανά ανθρωπογεωγραφική ενότητα» είναι κατουσίαν η εθελούσια συνένωση η οποία επιζητάται από όλους την τελευταία εικοσαετία. Το ερώτημα που γεννάται είναι «τα θεσμικά κριτήρια πότε θα δοθούν για τις εθελούσιες συνενώσεις;»
Σε ένα σημείο του κειμένου σας αναφέρεται ότι το 2014 θα υποδειχθεί η αναγκαστική συνένωση για τους ΟΤΑ οι οποίοι σε προγενέστερο χρόνο δεν θα συμφωνήσουν.

Λοιπόν κύριοι συμφωνώ με όσα λέτε αλλά βάζω ένα «αλλά». Ο ομιλών είναι δημοτικός σύμβουλος μικρού καποδιστριακού δήμου με τη μικρή εμπειρία ενός καποδιστριακού μηχανικού που συμμετείχε σε ορισμένα συνέδρια της ΚΕΔΚΕ ως παρατηρητής.
Μπορεί κάποιος να μου απαντήσει γιατί είναι τόσο αυτονόητος ο «Καποδίστριας 2» και μάλιστα κάποιοι να ισχυρίζονται ότι είναι ώριμες οι κοινωνίες να τον αποδεχθούν; Οι κοινωνίες είναι ενήμερες, όχι ώριμες…
Η απάντηση που θα μπορούσε να δώσει κανείς στο παραπάνω ερώτημα είναι: για την ενδυνάμωση των ΟΤΑ με την ύπαρξη αξιόπιστου μηχανισμού υποστήριξης των Δήμων. Αυτό όμως δεν θα μπορούσε να υλοποιηθεί μέσα από τη διαδημοτική στήριξη των ΟΤΑ στα επί μέρους θέματα που αναφέρονται στο κείμενο εργασίας; Τους μηχανισμούς τους έχουμε. Τη γνώση για το πώς την έχουμε και τουλάχιστον κάποιοι μπορούν να ανατρέξουν και σε προηγούμενα συνέδρια της ΚΕΔΚΕ. Θα μπορούσα απλοϊκά να πω ότι όπως προβλέφθηκαν, στο υπό συζήτηση νομοσχέδιο για το ΕΣΠΑ, η δυνατότητα συγκρότησης μηχανισμών υποστήριξης της τοπικής αυτοδιοίκησης, μπορούν να προβλεφθούν και οι όποιες δομές οριζόντιας στήριξης των ΟΤΑ. Για τα παραπάνω εάν θέλετε είμαι στη διάθεση σας όποτε απαιτηθεί. Γνώμονας πάντα θα πρέπει να είναι η ορθή διαχείριση των ανθρώπινων πόρων και η χρησιμοποίηση των ήδη υφιστάμενων δομών στήριξης.

Κυρίες και κύριοι, κατά την άποψή μου δεν μπορεί να υλοποιηθεί κανένα σύστημα σχεδιασμού που θα καταλήγει σε εφαρμόσιμο επιχειρησιακό πρόγραμμα στο οποίο δεν θα συμμετέχουν οι υφιστάμενοι ΟΤΑ και οι ΤΕΔΚ. Οι ανισότητες είναι πολύ μεγάλες. Άλλα τα χαρακτηριστικά των Δήμων με αυτάρκεια και άλλα των προβληματικών. Άλλα των επαρκώς στελεχωμένων με μία κουλτούρα εύρυθμης λειτουργίας και άλλα αυτών που από την πρώτη στιγμή λειτουργίας τους είναι με προβλήματα. Ας μην ξεχνάμε ότι πρακτικά ήδη έχουμε τη δημιουργία δημοτικής συνείδησης και κουλτούρας μετά από 10 περίπου χρόνια και τώρα πρέπει να τολμήσουμε να πειραματιστούμε για τη δημιουργία νέας δημοτικής συνείδησης ιδιαίτερα των κατοίκων των μικρών ΟΤΑ χωρίς μεγάλα αστικά κέντρα.
Ας μην ξεχνάμε ότι τον πολίτη, δημότη, κάτοικο αυτής της χώρας δεν τον ενδιαφέρει εάν μία δράση ή ένα έργο γίνει από το Δήμο, τη Νομαρχία, την Περιφέρεια ή το κράτος.
Τον ενδιαφέρει απλά να γίνει με το σωστό τρόπο, στο σωστό χρόνο, με τη μέγιστη ωφέλεια.
Ο κοινός στόχος όλων μας είναι μία σύγχρονη διοικητική δομή η οποία δεν πρέπει να περιοριστεί μόνο στην αυτοδιοίκηση α’ βαθμού. Διαφορετικά θα μπούμε σε περιπέτειες πειραματισμών που θα έχουν ως απώλεια πόρους του ΕΣΠΑ. Αυτή τη στιγμή έχουμε σε εξέλιξη πάνω από 200 ΣΧΟΟΑΠ, έχουμε σχεδιασμό ΕΣΠΑ με 5 διοικητικές περιφέρειες και ζητήματα που έχουν σχέση με την αποκέντρωση αρμοδιοτήτων. Ζητήσαμε, όσοι λέμε να προχωρήσει στο αμέσως επόμενο χρονικό ο «Καποδίστριας 2», να σταματήσουν άμεσα τα ΣΧΟΟΑΠ, τα περισσότερα από το Θησέα, λόγω της επερχόμενης διοικητικής μεταρρύθμισης για να μην έχουμε σπατάλη πόρων;
Σχεδιάζουμε με δεδομένα Καποδίστρια α’, μιλάμε για Καποδίστρια β’ και στην ουσία αυξάνουμε άγαρμπα την αβεβαιότητα του συστήματος ιδιαίτερα στους μικρούς, θα μου επιτρέψετε να πω, «υπό απορρόφηση», ΟΤΑ.
Άρα ορθή η 1η προϋπόθεση που τίθεται από την ΚΕΔΚΕ ότι καμιά αποσπασματική μεταρρύθμιση που δεν είναι ενταγμένη σε Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρύθμισης της Δημόσιας Διοίκησης. Άρα να εμμένουμε ότι καμιά διαφοροποίηση δεν πρέπει να τολμηθεί εάν αυτή δεν γίνει συνολικά και συγκροτημένα με αναμόρφωση ουσιαστικά του 2ου βαθμού και της αιρετής περιφερειακής διοίκησης. Ας τολμήσουμε να πούμε ως αυτοδιοίκηση και να δείξουμε το ειδικό πολιτικό μας βάρος λέγοντας στην πολιτεία: «σύμφωνοι αλλά ας ξεκινήσουμε αυτή τη φορά από το 2ο βαθμό και την περιφερειακή αναδιάρθωση της χώρας μας και μετά η Τοπική Αυτοδιοίκηση παράλληλα θα ακολουθήσει».

Η λογική του κόστους οφέλους με κοινωνικές παραμέτρους πρέπει πραγματικά να υπολογισθεί όπως και ο σχεδιασμός για τα νερά που πρέπει να βασίζεται στις ορισμένες από το θεσμικό πλαίσιο (Ν.3199/03) και που συζητείται σε διπλανή αίθουσα για το Περιβάλλον με τις Λεκάνες Απορροής Ποταμού. Είναι πολλές οι παράμετροι που πρέπει να ληφθούν υπόψη στο σχεδιασμό και αυτοί που μπορούν να συνεισφέρουν κυρίως, για να μην τονίσω μόνο, είναι οι έχοντες την εμπειρία στα τοπικά δρώμενα της κάθε περιοχής, και γνωρίζουν καλά οι ΤΕΔΚ.

Συνεπώς προτείνω: συγκεκριμένο πρόγραμμα με ομάδα εργασίας από κάθε ΤΕΔΚ σε συνεργασία με τεχνοκράτες από την ΚΕΔΚΕ, το οποίο σε ορισμένο χρονικό διάστημα θα καταθέσει τις προτάσεις του στα Δημοτικά και Κοινοτικά Συμβούλια όλων των Δήμων σε επίπεδο Νομού (γενική συνέλευση ΤΕΔΚ).
Οι αναγκαστικές συνενώσεις θα ήταν απαραίτητες εάν δεν είχαμε την εμπειρία του Καποδίστρια α’ στην πράξη. Άρα να σταματήσουμε να μιλάμε τουλάχιστον άμεσα για υποχρεωτικές συνενώσεις. Δεν μας τιμά. Ζητούμε το μαστίγιο ή τον «μεγάλο» που πρέπει να μας νουθετήσει;
Ας μην αγωνιούν κάποιοι. Εμείς δεν είμαστε κυβέρνηση που αναζητούμε εναγωνίως μεταρρυθμίσεις, εμείς είμαστε αυτοδιοίκηση που χρειαζόμαστε ουσία και αυτή μόνο μέσα από διάλογο μπορεί να προέλθει με συμμετοχή όλων όσων αφορά ο «Καποδίστριας 2» και που είναι οι κάτοικοι των ΟΤΑ μας. Και αν μου επιτρέπετε, γιατί πρέπει να κοιταζόμαστε στα μάτια, είμαστε σίγουροι ότι από πλευράς προσόντων και μηχανισμών μπορούν όλες οι Δημοτικές Αρχές μας να εξασκήσουν project management σε δήμους με πολλά δημοτικά διαμερίσματα; Πολύ φοβάμαι πως όχι…

Κυρίες και κύριοι,

για να προχωρήσουμε στον Καποδίστρια 2 θα πρέπει να εξετάσουμε εάν αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσα από τοπικά δημοψηφίσματα, τα οποία προφανώς οι ίδιοι οι ΟΤΑ θα προκαλέσουν, ώστε να υπάρχει ουσιαστική νομιμοποίηση. Τέλος σημειώνω ότι καμιά ομάδα εργασίας με στόχο τον κάθετο σχεδιασμό δεν πρέπει να γίνει εάν δεν είναι οι ΤΕΔΚ υπεύθυνες. Ο ρόλος της ΚΕΔΚΕ σε αυτή τη φάση να περιοριστεί στο ρόλο ενός helpdesk για τις ΤΕΔΚ και τους ΟΤΑ και να φροντίσει για τη χρηματοδότηση των ΤΕΔΚ. Έχουμε πολύ δουλειά εάν θέλουμε να είμαστε ήσυχοι με τη συνείδησή μας και να καταστήσουμε την αυτοδιοίκηση πυλώνα ευημερίας των πολιτών μας. Και σε αυτό το εγχείρημα δεν υπάρχουν μονόδρομοι…

Μαυροματίδης Δημήτριος
Μέλος Δ.Σ. ΤΕΔΚ Κοζάνης
Ηλεκτρολόγος Μηχανικός

κλικ για πλήρη ανάγνωση...

Κυρίες και κύριοι,

τον Μάϊο του 2007 κατατέθηκε από μέρους μας, πρόταση για την πιστοποίηση όλων των ΟΤΑ α’ βαθμού με οριζόντιο τρόπο, θέμα που συζητήθηκε στην ΤΕΔΚ Κοζάνης τον Ιούλιο του 2007 όπου υπήρξε και η σχετική ομόφωνη απόφαση. Θυμίζω σε όσους παρακολουθούν τα τεκταινόμενα της ΤΕΔΚ ότι στην εισήγηση μας ζητήθηκε πέραν της πιστοποίησης και η δημιουργία μηχανισμού υποστήριξης από την ΤΕΔΚ και την ΑΝΚΟ προς τους ΟΤΑ α’ βαθμού για την ωρίμανση ως προς τις διαδικασίες των προς ένταξη πράξεων στο ΕΣΠΑ (4ο ΚΠΣ) με ενδεικτική χρηματοδότηση 500.000€ από το διαδημοτικό Θησέα. Τότε θεωρήθηκε από κάποιους υπερβολικό, ωστόσο το ποσό ψηφίστηκε. Το προτεινόμενο νομοσχέδιο που συζητείται αυτές τις ημέρες με θέμα τη «Διαχείριση, έλεγχος και εφαρμογή αναπτυξιακών παρεμβάσεων για την προγραμματική περίοδο 2007-2013» προσπαθεί να αντιμετωπίσει, κατά την άποψή μου όχι με ξεκάθαρο και ολοκληρωμένο τρόπο αυτό το έλλειμμα σχεδιασμού και προγραμματισμού, για το οποίο εμείς ήδη ως ΤΕΔΚ κινηθήκαμε έγκαιρα.
Θα ήθελα να σημειώσω ότι τον Οκτώβριο του 2000, συμμετείχα σε ομάδα έργου με στελέχη της ΤΕΔΚ και της ΑΝΚΟ όπου και καταθέσαμε επεξεργασμένη πρόταση για τη διαδημοτική συνεργασία με τη δημιουργία Συνδέσμου Τεχνικής Στήριξης (Σ.ΤΕ.Σ.). Στην πρόταση εκείνη προτείναμε την ΤΕΔΚ Ν. Κοζάνης ως φορέα πολιτικού σχεδιασμού και την ΑΝΚΟ Α.Ε. ως επιχειρησιακό μηχανισμό εφαρμογής και υλοποίησης. Στόχος τότε ήταν η δημιουργία του τεχνοκρατικού υποβάθρου που θα υπερβαίνει τις αδυναμίες και ελλείψεις της ΤΥΔΚ (που πρέπει να σημειωθεί ότι δεν είναι υπηρεσία της Αυτοδιοίκησης αλλά της Περιφερειακής Διοίκησης) ώστε οι ΟΤΑ να μπορούν να ανταπεξέλθουν στις τρέχουσες απαιτήσεις που διαμορφωνόταν με το 3ο ΚΠΣ.
Τα παραπάνω τα αναφέρω διότι όλοι μας λίγο πολύ είτε γνωρίζουμε είτε οφείλουμε να γνωρίζουμε την ουσία που είναι η ισότιμη προγραμματική και επιχειρησιακή συμμετοχή των ΟΤΑ της περιφέρειας μας στο ΕΣΠΑ. Οφείλουμε, λοιπόν, με τις πολιτικές μας αποφάσεις να προλαμβάνουμε τις εξελίξεις προς όφελος της αυτοδιοίκησης.
Εκτίμησή μου είναι ότι με το νέο νομοσχέδιο, παρόλο που είναι πολύπλοκο, δημιουργούνται νέα εργαλεία όπως η δημιουργία του Αναπτυξιακού Οργανισμού Περιφέρειας (ΑΟΠ), της ΔΗΜΟΣ ΑΕ, η δυνατότητα εκχώρησης σε άλλον φορέα της υλοποίησης έργου, μεταξύ αυτών και αναπτυξιακών εταιρειών καθώς και η δυνατότητα δημιουργίας από τις ΤΕΔΚ ομάδων υποστήριξης των ΟΤΑ α’ βαθμού.
Καταθέτω λοιπόν τις παρακάτω προτάσεις για να πάρουμε από κοινού αποφάσεις:

• Δημιουργία από τις ΤΕΔΚ των ομάδων εργασίας για το ΕΣΠΑ με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα μέσω των αναπτυξιακών μας εταιρειών όπου θα συμμετέχουν εκτός από στελέχη της ΤΕΔΚ και το απαραίτητο προσωπικό με διασφαλισμένη χρηματοδότηση. Ήδη η ομάδα εργασίας για την πιστοποίηση των ΟΤΑ α’ βαθμού ενεργοποιείται στο Ν. Κοζάνης. Προτείνω να διευρυνθεί η ομάδα εργασίας για την υποστήριξη των ΟΤΑ α’ βαθμού όπως γίνεται με την πρόβλεψη που υπάρχει για τις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις στο άρθρο 27 του προτεινόμενου προς ψήφιση νομοσχεδίου.
• Τον ορισμό μίας ομάδας συντονισμού των ομάδων των ΤΕΔΚ με ένα στέλεχος από κάθε ομάδα σε επίπεδο νομού, εάν θέλουμε η Ένωση ΤΕΔΚ της Περιφέρειας μας να έχει ουσιαστικό προγραμματικό λόγο και να διαγιγνώσκει άμεσα τα προβλήματα που πιθανόν να παρουσιάζονται κατά την υλοποίηση του ΕΣΠΑ στην Περιφέρεια μας.
• Να υπάρξει ψήφισμα της ένωσης ΤΕΔΚ που να σταλεί στο ΥΠΟΙΟ, στα κόμματα και στους βουλευτές της περιφέρειάς μας ώστε να συμπεριληφθεί η δυνατότητα χρηματοδότησης προγραμμάτων της ΤΕΔΚ από την Τεχνική Στήριξη του ΕΣΠΑ κατά προτεραιότητα και όχι να καλύπτεται μόνο από ιδίους πόρους των ΟΤΑ όπως προβλέπει το τρέχον νομοσχέδιο (που συζητείται αυτές τις ημέρες στη Βουλή).
• Επειδή το ΕΣΠΑ χρονικά συμπίπτει με το διάλογο για το νέο «Καποδίστρια β’» θα θέλαμε να μάθουμε το οριστικό σχέδιο νόμου και τις προθέσεις της πολιτείας το αργότερο στο ερχόμενο συνέδριο της ΚΕΔΚΕ στην Κυλλήνη διαφορετικά οφείλουμε ως ΟΤΑ να προχωρήσουμε στο σχεδιασμό με την υπάρχουσα διαμορφωμένη κατάσταση, διότι στο ΕΣΠΑ έχουμε καθυστέρηση κατά ένα έτος (η υλοποίησή του άρχισε το 2007) και υπάρχει ορατός κίνδυνος να χάσουμε πόρους. Το ενδεχόμενο αυτό επιτείνεται και από την εμπροσθοβαρή κατανομή των πιστώσεων του 4ου ΠΕΠ Δυτικής Μακεδονίας κυρίως στα πρώτα χρόνια υλοποίησής του. Αυτό θα σημαίνει ότι δεν θα υπάρχουν οι απαραίτητες συναινέσεις για τον «Καποδίστρια β’» ιδιαίτερα από τους ΟΤΑ που έχουν προγραμματίσει έργα με βάση τα σημερινά διοικητικά τους όρια. Αναφέρω ενδεικτικά έργα ΣΔΙΤ, βιολογικούς καθαρισμούς, κ.ά.
  

Κυρίες και κύριοι, οφείλουμε να τρέξουμε. Να δούμε την ουσία. Να αφήσουμε προσωπικές στρατηγικές ή στρατηγικές που αφορούν στενά και μόνο τα συμφέροντα του οίκου μας. Το 3ο ΚΠΣ μας έμαθε πολλά κυρίως στην ανάπτυξη συνεργασιών. Πρέπει να κερδίσουμε το επόμενο στοίχημα που είναι η αναβαθμισμένη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο αναπτυξιακό γίγνεσθαι του τόπου μας.

Μαυροματίδης Δημήτριος
Μέλος Δ.Σ. ΤΕΔΚ Κοζάνης
Ηλεκτρολόγος Μηχανικός

κλικ για πλήρη ανάγνωση...

Είναι πρόδηλο σε όλους ότι το 4ο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης (επιχειρησιακά προγράμματα 2007~2013) είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την ανάπτυξη της Περιφέρειας μας και ειδικότερα των ΟΤΑ του Νομού μας. Κοινή διαπίστωση είναι ότι ειδικά για την περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας δεν έχουμε και πολλά χρονικά περιθώρια επιλογής για να μη χαθεί η τελευταία ουσιαστικά ευκαιρία του νομού μας για δράσεις και έργα ανάπτυξης.
Αφενός, λοιπόν, έχουμε την πρόκληση της δημιουργίας ενός εφικτού οράματος και αφετέρου την κάλυψη των ελάχιστων τυπικά χαρακτηριστικών για τη δυνατότητα των ΟΤΑ να είναι τελικοί δικαιούχοι.
Κατά συνέπεια, λαμβάνοντας υπόψη:

• Τη διάρθρωση των ΟΤΑ του Νομού μας και την επιχειρησιακή επάρκεια του στελεχιακού δυναμικού
• Τον παγιωμένο τρόπο λειτουργίας τους ειδικά και μέσα από τη συνεργασία τους με την Τεχνική Υπηρεσία Δήμων και Κοινοτήτων (ΤΥΔΚ)
• Το νομοθετικό πλαίσιο για τις σχεδιαζόμενες διαδικασίες αναφορικά με την 4η προγραμματική περίοδο, το οποίο αποτυπώνεται από τις μέχρι σήμερα ανακοινώσεις του ΥΠΟΙΚΟ [1469/4-5-07 έγγραφο του ΥΠΟΙΚΟ «Κριτήρια Διαχειριστικής Επάρκειας Δικαιούχων των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων της περιόδου 2007~2013]
• Τις υποστηρικτικές υποδομές της αυτοδιοίκησης του Νομού μας, ΑΝΚΟ ΑΕ, ΚΕΠΕ, Δημοτικές Επιχειρήσεις Μελετών

πρέπει σε επίπεδο Νομού να λάβουμε μία οριζόντια πρωτοβουλία για την επίτευξη των παραπάνω.
Η μέχρι σήμερα διαμορφωμένη κατάσταση – σχεδιασμός αναφέρει ότι με βάση τη «πιστοποιημένη διαχειριστική επάρκεια» των τελικών δικαιούχων θα αναπτυχθεί Ελληνικό Πρότυπο ή Τεχνική Προδιαγραφή Διαχείρισης Έργων σύμφωνα με το οποίο θα πιστοποιείται η διαχειριστική επάρκεια των δικαιούχων που θα υλοποιήσουν συγχρηματοδοτούμενα έργα κατά την προγραμματική περίοδο 2007-2013। Το πρότυπο εκτιμάται ότι θα είναι δυνατό να εφαρμοστεί από 1।1।2009। Σύμφωνα πάντα με το ΥΠΟΙΚΟ1 μέχρι την ανάπτυξη του Ελληνικού Προτύπου Διαχείρισης Έργων και των μηχανισμών για την πιστοποίηση των φορέων, η επιβεβαίωση της διαχειριστικής επάρκειας των δικαιούχων θα παρέχεται από την οικεία Διαχειριστική Αρχή ή από τον Ενδιάμεσο Φορέα Διαχείρισης εάν ισχύει κάποιο από τα παρακάτω:

1. Εφ’ όσον ο δυνητικός δικαιούχος διαθέτει πιστοποίηση σε ισχύ κατά ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9001
2. Έχει ξεκινήσει την διαδικασία πιστοποίησης κατά ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9001, γεγονός που τεκμηριώνεται από την υπογραφή σύμβασης παροχής υπηρεσιών για την προετοιμασία του συστήματος διασφάλισης ποιότητας και την ολοκλήρωση της εκπόνησης των εγχειριδίων διαδικασιών।

Σημειώνεται ότι οι μη επαρκείς δικαιούχοι δεν θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλλουν έργα αλλά με προγραμματική σύμβαση από άλλο φορέα.
Είναι προφανές ότι αποτελεί επιτακτική ανάγκη η πιστοποίηση των ΟΤΑ, ιδιαίτερα όσων δεν έχουν επαρκώς στελεχωμένες υπηρεσίες. Προτείνω λοιπόν την εφαρμογή ενός οριζόντιου επιχειρησιακού σχεδίου επακριβώς προσδιορισμένου χρονικά ώστε να μπορούν οι ΟΤΑ και η ΤΕΔΚ να λάβουν διαχειριστική επάρκεια. Συνέργειες αυτού του επιχειρησιακού θα είναι η αναβάθμιση του ρόλου της λειτουργίας της ΤΕΔΚ ώστε να μπορεί να υλοποιεί προγραμματικά μέσω των μελών της σύνθετες πράξεις που θα περιλαμβάνουν περισσότερες τους ενός ΟΤΑ (π.χ. ΟΠΑΑΧ, Δράσεις Απασχόλησης, Θεματικά πάρκα, Περιβαλλοντικές δράσεις,κλπ)
Σύμφωνα πάντα με το ΥΠΟΙΚΟ1 η λειτουργία του φορέα θα τεκμηριώνεται από κατάλληλο εγχειρίδιο διαδικασιών, το οποίο σε γενικές γραμμές και ανάλογα με το είδος του φορέα θα πρέπει να καλύπτει τις εξής λειτουργίες:
1. Προγραμματισμό έργων/ενεργειών
2. Σχεδιασμό και ωρίμανση έργου (εκπόνηση μελετών και τευχών δημοπράτησης, αδειοδοτήσεις, κλπ)
3. Διενέργεια διαγωνισμού, ανάθεση και διαχείριση σύμβασης ή κατά περίπτωση επιλογή ωφελούμενων
4. Παρακολούθηση και διαχείριση έργου, πιστοποίηση φυσικού αντικειμένου
5. Οικονομική διαχείριση έργου.
Ενώ οριζόντια για το σύνολο των παραπάνω λειτουργιών θα πρέπει να εφαρμόζονται διαδικασίες που αφορούν στα εξής:
6. Εσωτερικό έλεγχο
7. Παρακολούθηση και τήρηση ισχύουσας νομοθεσίας.
Βασικός στόχος είναι ο προγραμματισμός και η υλοποίηση των έργων των ΟΤΑ στο Ν. Κοζάνης να είναι δική τους αρμοδιότητα και ευθύνη.
Ποιο συγκεκριμένα προτείνεται:

• Ο προγραμματισμός των έργων-ενεργειών να γίνεται από τα Γραφεία Προγραμματισμού των ΟΤΑ
• Ο Σχεδιασμός για την ωρίμανση του έργου σε ειδικό έντυπο να συμπληρώνεται από κοινού με τον Τεχνικό Σύμβουλο
• Η διενέργεια του διαγωνισμού να πραγματοποιείται από την ΤΥΔΚ και τους ΟΤΑ
• Η παρακολούθηση και διαχείριση του έργου να γίνεται από την ΤΥΔΚ
• Η οικονομική διαχείριση του έργου από το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης ή τις οικονομικές υπηρεσίες των ΟΤΑ
• Ο εσωτερικός έλεγχος και η νομικού χαρακτήρα υποστήριξη να γίνουν με τη δημιουργία ενός γραφείου συνεργαζόμενων νομικών (ενδεικτικά 3 νομικών) από την ΤΕΔΚ οριζόντια
• Ρόλο Τεχνικού Συμβούλου θα μπορούσε να έχει η ΑΝΚΟ ΑΕ η οποία θα στηρίξει την όλη προσπάθεια δεδομένης της τεχνογνωσίας που έχει ήδη αποκτήσει τα προηγούμενα χρόνια με την πιστοποίηση της για την 4η προγραμματική περίοδο।
  Σημειώνεται ότι όλοι οι ΟΤΑ του Ν. Κοζάνης πλην των Δήμων Κοζάνης και Πτολεμαϊδας χαρακτηρίζονται ως κατηγορίας Β’[ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ του 1469/4-5-07 έγγραφο του ΥΠΟΙΚΟ «Κριτήρια Διαχειριστικής Επάρκειας Δικαιούχων των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων της περιόδου 2007~2013] । Οι ΟΤΑ που έχουν έλλειμμα στελεχών σε κάποια από τα παραπάνω θα καλύπτονται από το Τεχνικό Σύμβουλο.

Προτείνεται λοιπόν η σύναψη προγραμματικής σύμβασης με συμμετέχοντες φορείς για την προγραμματική σύμβαση:

• ΟΤΑ Ν. Κοζάνης
• ΤΕΔΚ Ν. Κοζάνης
• ΤΥΔΚ (Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας)
• ΑΝΚΟ ΑΕ

Η χρηματοδότηση μπορεί να καλυφθεί μέσα από το Διαδημοτικό Πρόγραμμα «Θησέας». Το κόστος για την οριζόντια δράση εκτιμάται καταρχάς στα 500.000€ έως το τέλος του 2008 οπότε και θα επανακαθοριστεί ανάλογα και με τις οριστικές σε επίπεδο χώρας πολιτικές για την εναρμόνιση με την Τεχνική Προδιαγραφή Διαχείρισης Έργων.
Στόχος της ΤΕΔΚ Ν। Κοζάνης πρέπει να είναι κυρίως η κατηγορία Β’ (Δήμοι κάτω των 20.000 κατοίκων) σε πρώτη φάση ώστε να έχουν την τυποποίηση κατά ISO και σε επόμενη φάση την τυποποίηση κατά ΕΛΟΤ.
Στόχος 1: Τυποποίηση κατά ISO OTA N। Κοζάνης για πιστοποίηση Διαχειριστικής επάρκειας προγραμμάτων 4ης προγραμματικής περιόδου

1η ενέργεια: Καταγραφή της παρούσας κατάστασης των ΟΤΑ
Ανά ΟΤΑ θα γίνει η καταγραφή του οργανογράμματος και ολοκλήρωση του πλάνου λειτουργίας για την πιστοποίηση των ΟΤΑ. Το πλάνο λειτουργίας:
θα προσδιορίσει τα υπεύθυνα στελέχη των ΟΤΑ που θα εμπλακούν στην προσπάθεια,
θα προγραμματίσει χρονικά τις ενέργειες ανά ΟΤΑ,
θα προσδιορίσει την επιτελική ομάδα (τεχνική γραμματεία) που θα παρακολουθήσει το όλο εγχείρημα.
Επίσης θα προσδιοριστούν με βάση τα παραπάνω το τελικό κόστος των ενεργειών για την προετοιμασία της προγραμματικής σύμβασης।

2η ενέργεια: Προγραμματική Σύμβαση
Υπογραφή της προγραμματικής σύμβασης και παράλληλη οριστική ένταξη του έργου σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα.
3η ενέργεια: Οργάνωση – Δημοσιότητα
Λειτουργία της Τεχνικής Γραμματείας που θα ελέγχει και θα συντονίζει τις ενέργειες
Ενημέρωση στελεχών των ΟΤΑ και των φορέων
Ενέργειες δημοσιότητας
4η ενέργεια: Υλοποίηση
Εκκίνηση πιστοποίησης των φορέων για συμμετοχή τους στα επιχειρησιακά προγράμματα της 4ης προγραμματικής περιόδου
5η ενέργεια: Προετοιμασία εναρμόνισης ΟΤΑ με πρότυπο ΕΛΟΤ
Έκδοση πιστοποιητικού διαχειριστικής επάρκειας τελικών δικαιούχων ΟΤΑ Ν. Κοζάνης.
Προετοιμασία για τα αναμενόμενο πρότυπο ΕΛΟΤ και προδιαγραφές για την ανανέωση – επέκταση της εν ενεργεία προγραμματικής σύμβασης.

Χρήσιμες επισημάνσεις:

• Οι Δήμοι Κοζάνης και Πτολεμαϊδας μπορούν να συμπεριληφθούν εάν επιθυμούν
• Όσοι από τους ΟΤΑ επιθυμούν στο Νομό Κοζάνης μπορούν τελικώς να μην πιστοποιηθούν εάν δε θελήσουν να συμμετέχουν ουσιαστικά στην πιστοποίηση τους।
• Πιθανή διαφοροποίηση της προγραμματικής σύμβασης μπορεί να γίνει σε επιμέρους τεχνικές λεπτομέρειες εάν αυτό απαιτηθεί

Η παρούσα πρόταση μπορεί να γίνει πιο αναλυτική εφόσον απαιτηθεί με τη δημιουργία μίας ομάδας έργου εφόσον αρχικώς αποφασιστεί θετικά η οποία μπορεί να είναι και η Τεχνική Γραμματεία.

Στόχος 2: Υλοποίηση οραματικών στόχων ΟΤΑ Ν. Κοζάνης στην 4η προγραμματική περίοδο

Θεωρούμε δεδομένο ως κατάκτηση των φορέων της περιοχής μας: ότι στο Νομό Κοζάνης έχουμε μάθει να συζητούμε και να συμφωνούμε σε στρατηγικές πολιτικές για την ανάπτυξη του Νομού μας
Σύνθετα θέματα και έργα, με άξονα το πιστοποιημένο δίκτυο των ΟΤΑ του νομού μας, μπορούν να καταγραφούν ως όραμα και να υλοποιηθούν συνολικά.
Ενδεικτικά θέματα είναι όπως:

• έργα προστασίας του περιβάλλοντος
• αξιοποίηση υδάτινου δυναμικού
• τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών,
• η ενίσχυση της επιχειρηματικότητας με καινοτόμες ενέργειες,
• η αφομοίωση των ευρωπαϊκών πολιτικών στο χώρο της αυτοδιοίκησης και του περιβάλλοντος,
• η ενιαία προσπάθεια στους άξονες πολιτισμού - τουρισμούη ανάπτυξη και αξιοποίηση του Πανεπιστημίου και των Τ।Ε.Ι.,
• ο εκσυγχρονισμός του πρωτογενούς τομέα, κ.α.

προτείνω σε επόμενο συνέδριο της ΤΕΔΚ (τακτικό ή έκτακτο) να γίνει με αντικείμενο τους στρατηγικούς στόχους και το προσδιορισμό του αναπτυξιακού οράματος που πρέπει να τεθούν ώστε να μπορέσουμε να εξειδικεύσουμε τον τρόπο και τα μέσα με τα οποία θα τους υλοποιήσουμε

[Δόθηκε χρονοδιάγραμμα ενεργειών...]। Η παρουσίαση έγινε στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΤΕΔΚ Ν. Κοζάνης στις 12/07/07

κλικ για πλήρη ανάγνωση...